De Lentebekerzwam kent zijn oorsprong in de bergen. Het smelten van de sneeuw in bergachtige gebieden in het voorjaar was de belangrijkste trigger voor het fructificeren van deze soort – tot wat wij herkennen als paddenstoelen. Echter, de winters worden warmer door klimaatverandering. Hierdoor heeft deze prachtige soort zijn verspreiding verplaatst naar de laaglandgebieden, waaronder Nederland.

Wie in de overgang van de winter naar de lente goed zoekt tussen de bladeren, onder els, berk, hazelaar, populier, gagel en zilverspar, kan misschien wel mummiekelkjes vinden. Het is een fascinerende groep paddenstoelen, die groeit op de katjes en zaden van deze soorten. De timing in het vormen van een vruchtlichaam moet perfect zijn, anders kan er niet voor nageslacht worden gezorgd.

De weersomstandigheden voor de vorming van ijshaar zijn de afgelopen tijd en ook nu nog gunstig. Voor dit bijzondere fenomeen kun je het beste in de vroege ochtend in beukenbossen zoeken terwijl het vriest, niet te hard waait en de luchtvochtigheid hoog is. Meerdere soorten schimmels zijn in staat om dit fraaie schouwspel te laten ontstaan.

We beleefden weer eens echt winterweer met sneeuw en op sommige plekken strenge vorst. Veel paddenstoelen werden bedolven onder een pak sneeuw. Ze zijn blootgesteld aan dagenlange vrieskou. Je zou denken dat paddenstoelen dit niet kunnen overleven, maar sommige doorstaan dit winterweer. Het waaiertje en het plooivlieswaaiertje ontwikkelden speciaal hiervoor overlevingsstrategieën.

Niet alleen in de herfst kom je paddenstoelen tegen, er zijn ook soorten die alleen in de wintermaanden voorkomen. Ondanks de hoge temperaturen verschuift de soortenrijkdom van de paddenstoelen langzaam maar zeker steeds meer richting de wintersoorten. Sommige soorten komen uitsluitend voor in natuurontwikkelingsterreinen, andere in vochtige bossen, of zelfs op een boom bij jou in de straat.

In deze samenwerkingsovereenkomst staan onder meer afspraken die het voor leden van de NMV beter mogelijk maken om collecties van Naturalis te bestuderen en literatuur te raadplegen. Verder gaan we ons gezamenlijk inzetten om de paddenstoelencollecties in de Rijkscollectie te verrijken door soorten aan te leveren en meer gebruik te maken van DNA-barcoding.

Onze kust heeft een unieke zeereep. De duinen zijn niet alleen een plek om heerlijk te vertoeven, maar ook een zeer belangrijk biotoop voor bijzondere paddenstoelen. Onze Nederlandse duinen behoren tot een van de best geïnventariseerde duinen van Europa, en wat betreft de soortenrijkdom tot de top. De paddenstoelen van de duinen verschijnen veelal laat in het seizoen, in november en december.

In Nederland leven niet alleen paddenstoelen in het wild, er worden ook zeer veel paddenstoelen gekweekt voor consumptie. Dit gebeurt op industriële schaal, eerder kleinschalig, of door particulieren in huis of tuin. Daarnaast worden ‘paddo’s’ gekweekt voor psychedelische effecten, maar die zijn geen onderwerp van dit artikel. Een aantal soorten paddenstoelen die gekweekt wordt, is inheems in Nederland, zoals de gekweekte champignon en de gewone oesterzwam, terwijl van andere de oorsprong elders ligt. Hierbij kun je denken aan shiitake (Lentinula edodes) en ‘gele oesterzwam’ (Pleurotus citrinopileatus; soort heeft geen officiële Nederlandse naam). Is er een risico dat deze soorten ‘ontsnappen’ naar onze bossen en invasief gedrag gaan vertonen?

Het is toptijd voor paddenstoelen, in alle vormen en kleuren komen ze tevoorschijn. Niet alleen in verschijning zijn paddenstoelen heel divers, maar ook in hun levenswijze, en juist daarom zijn er ook zoveel soorten. Daaronder zijn er die wel heel specialistisch bezig zijn: ze leven op vruchtlichamen van precies één andere paddenstoelensoort. We stellen een paar combinaties aan je voor.

In deze maand vond de eerste Nationale paddenstoelentuintelling plaats. In het weekend van 10 tot 12 oktober 2025 kon je paddenstoelen in je tuin tellen en doorgeven. De prachtige én bekendste paddenstoel van Nederland, de vliegenzwam, is in veel tuinen gezien. Maar welke paddenstoel is het vaakst geteld?

In Nederland komt een aantal paddenstoelen voor die alleen maar, of hoofdzakelijk in al dan niet verwarmde kassen leven. Van deze soorten vermoeden óf weten we, dat ze van oorsprong in een milder, veelal subtropisch klimaat voorkomen. Maar blijven ze in de kas, of wagen deze paddenstoelen zich – door het opwarmende klimaat – ook naar buiten? En hoe gedragen ze zich daar?