Oktober 2026 – Voor het eerst is een wereldwijde strategie gepubliceerd die specifiek gericht is op de bescherming van schimmels. De Global Strategy for Fungal Conservation roept landen op om schimmels een volwaardige plaats te geven in natuurbeleid, biodiversiteitsonderzoek en natuurherstel. De strategie sluit aan bij internationale biodiversiteitsdoelen voor 2030 en biedt ook voor Nederland en andere Europese landen aanknopingspunten om de bescherming van schimmels te versterken.

Eerste wereldwijde strategie voor schimmelbescherming

Schimmels zijn onmisbaar voor het functioneren van ecosystemen. Ze breken organisch materiaal af, zorgen voor de kringloop van voedingsstoffen en leven in nauwe samenwerking met planten en andere organismen. Toch krijgen ze in natuurbeleid, onderzoek en financiering veel minder aandacht dan planten en dieren.

Met de publicatie van de Global Strategy for Fungal Conservation in oktober 2026 wil het Global Fungal Conservation Network (GFCN) daar verandering in brengen.

Het is de eerste wereldwijde strategie die specifiek gericht is op het behoud van schimmels. De strategie bevat praktische aanbevelingen voor overheden, onderzoekers, natuurorganisaties en andere betrokkenen om schimmels beter te beschermen.

De urgentie is groot. Wereldwijd bestaan naar schatting 2,5 miljoen schimmelsoorten. Minder dan 10 procent daarvan is wetenschappelijk beschreven en minder dan 1 procent is beoordeeld voor de internationale Rode Lijst van de IUCN. Van de beoordeelde soorten wordt meer dan 30 procent als bedreigd beschouwd.

Waarom is deze strategie juist nu belangrijk?

De publicatie komt op een belangrijk moment voor de internationale natuurbescherming. Landen werken aan de uitvoering van het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework, dat doelen bevat om het verlies aan biodiversiteit tegen te gaan.

Daaronder vallen het streven om in 2030 ten minste 30 procent van de land- en watergebieden effectief te beschermen en ten minste 30 procent van de aangetaste ecosystemen onder effectief herstel te brengen.

De nieuwe strategie maakt duidelijk waarom schimmels bij het bereiken van deze doelen moeten worden betrokken. Ze zijn essentieel voor onder meer bodemprocessen, de groei van planten, koolstofkringlopen en het herstel van ecosystemen.

De strategie bevat concrete acties en onderzoeksprioriteiten die aansluiten bij twaalf van de internationale biodiversiteitsdoelen.

Belangrijke aanzet in Maastricht

Nederland heeft een bijzondere plaats in de voorgeschiedenis van deze strategie.

Tijdens het twaalfde International Mycological Congress in Maastricht in 2024 sprak de internationale mycologische gemeenschap af om een strategie voor schimmelbescherming te ontwikkelen. Het doel was om schimmels beter te integreren in nationaal en internationaal natuurbeleid en natuurbescherming.

Dit initiatief vormde een belangrijke stap richting de oprichting van het Global Fungal Conservation Network en de ontwikkeling van de nu gepubliceerde strategie.

Wat betekent dit voor Europa?

De strategie is wereldwijd opgesteld en bevat geen afzonderlijk Europees actieplan. Wel biedt zij een kader dat landen en regionale samenwerkingsverbanden kunnen gebruiken bij hun bestaande biodiversiteitsdoelen.

Voor Europese landen zijn vooral de aanbevelingen over natuurherstel, beschermde gebieden, soortenbescherming en monitoring relevant.

De strategie benadrukt bijvoorbeeld dat bij de selectie en het beheer van beschermde natuurgebieden niet alleen naar planten en dieren moet worden gekeken, maar ook naar schimmelsoorten en schimmelgemeenschappen.

Ook bij natuurherstel moeten schimmels nadrukkelijker worden meegenomen. Veel planten zijn voor hun groei en overleving afhankelijk van schimmels. Herstelmaatregelen die rekening houden met deze relaties kunnen bijdragen aan het herstel van ecosystemen.

Daarnaast pleit de strategie voor betere samenwerking tussen onderzoekers, natuurorganisaties en overheden. De European Mycological Association wordt in het rapport genoemd als een van de regionale organisaties die een rol kunnen spelen bij de uitvoering.

Wat betekent dit voor Nederland?

De strategie bevat geen afzonderlijke aanbevelingen voor Nederland. Wel kunnen de voorgestelde acties worden toegepast binnen Nederlandse natuur- en onderzoeksactiviteiten.

Vijf onderwerpen springen daarbij in het oog:

• Bescherming van leefgebieden: schimmels betrekken bij de beoordeling, bescherming en het beheer van natuurgebieden.
• Natuurherstel: rekening houden met schimmelgemeenschappen en hun ecologische functies bij herstelmaatregelen.
• Bedreigde soorten: meer soorten beoordelen op hun bedreigingsstatus en waar nodig beschermings- en herstelmaatregelen ontwikkelen.
• Onderzoek en monitoring: kennis over verspreiding, ecologie en veranderingen in schimmelgemeenschappen vergroten en bestaande monitoring uitbreiden.
• Milieuverontreiniging en klimaatverandering: de effecten van vervuiling en klimaatverandering op schimmels onderzoeken en maatregelen ontwikkelen om negatieve gevolgen te beperken.

Een belangrijk uitgangspunt van de strategie is dat gebrek aan volledige kennis geen reden mag zijn om beschermingsmaatregelen uit te stellen.

Ook bestaande waarnemingen, collecties en monitoringprogramma’s kunnen worden benut om de kennis over schimmels te verbeteren. Het rapport benadrukt daarbij het belang van samenwerking tussen professionele onderzoekers en vrijwillige waarnemers.

Van strategie naar uitvoering

De aanbevelingen uit de strategie zijn vrijwillig. Ze brengen geen nieuwe internationale rapportageverplichtingen met zich mee, maar zijn bedoeld om schimmels beter op te nemen in bestaande beleidsinstrumenten en beschermingsprogramma’s.

Landen kunnen daarbij zelf prioriteiten stellen en de voorgestelde maatregelen aanpassen aan hun nationale omstandigheden.

De publicatie vormt daarmee geen eindpunt, maar een begin. De komende uitdaging is om de internationale aanbevelingen om te zetten in concrete maatregelen voor onderzoek, beheer en bescherming.

Schimmels verdienen een volwaardige plaats in natuurbescherming

De Global Strategy for Fungal Conservation onderstreept dat biodiversiteitsbescherming niet alleen over planten en dieren gaat. Schimmels vormen een zelfstandig rijk van organismen en vervullen onvervangbare functies in ecosystemen.

Met de nieuwe strategie ligt er voor het eerst een gezamenlijk internationaal kader om die rol ook in natuurbeleid en natuurbescherming tot uitdrukking te brengen.

Voor Nederland en Europa biedt dit een aanleiding om te bekijken hoe schimmels beter kunnen worden meegenomen in bestaande inspanningen voor biodiversiteit en natuurherstel.

Wie biodiversiteit wil beschermen, moet ook de schimmels beschermen.

Bron

Global Fungal Conservation Network (2026). Global Strategy for Fungal Conservation: Integrating fungi into conservation policy and practice.

Volledige publicatie: https://doi.org/10.5281/zenodo.22688167